Kwiyongera n’ihindagurika ry’ibiciro ku masoko mu Rwanda
Mu mezi make ashize, abaguzi hirya no hino mu gihugu baravuga ko ibiciro ku masoko bikomeje kuzamuka cyane, aho igiciro cy’ibiribwa n’ibikoresho by’ibanze cyahindutse inshuro nyinshi mu gihe gito. Ibi byabaye impamvu yo kwibaza ku mpamvu nyamukuru zituma ibiciro bidahama hamwe, ingaruka zabyo ku buzima bw’abaturage, ndetse n’icyo inzego zifite aho zihurira n’ubucuruzi zibivugaho.
Ibiciro biri hejuru ku masoko: Ibihe tugezemo
Ku isoko rya Kimironko, aho abaguzi baba baje guhaha imboga, ibinyampeke, ibirayi n’ibindi, hagaragara impinduka mu biciro ku buryo butunguranye. Urugero, igiciro cy’ibilo 5 by’umuceri cyari Frw 5,000 mu kwezi gushize, ariko ubu cyageze kuri Frw 6,200, ni ukuvuga ko cyiyongereyeho 24% mu byumweru bine gusa.
Mu kiganiro twagiranye na Mukasine Florence, umubyeyi w’abana batatu utuye mu Kinyinya, yavuze ati:
“Ubu kujya ku isoko biragenda bisa no kujya mu marushanwa. Ibirayi byarazamutse, umuceri, amavuta… buri cyumweru uhageze ukabona ibiciro byahindutse. Ubu iyo mfite ibihumbi 10 ntibinkemurira ibyo nari nshobora guhaha mbere.”
Abacuruzi bo bavuga iki?
Twagirimana Jean de Dieu, umucuruzi w’ibicuruzwa by’ibanze ku isoko rya Nyabugogo, avuga ko n’ubwo bamwe batekereza ko abacuruzi ari bo bazamura ibiciro, hari impamvu z’ubukungu zituma nabo babyitabira ku bushake buke:
“Twese twishyura ibicuruzwa ku giciro kiri hejuru uvuye kwa ba rwiyemezamirimo cyangwa ku ruganda. Iyo amavuta yabaye menshi, tugomba kongeraho inyungu yacu, kuko natwe dutanga imisoro kandi tugomba kubaho. Ikibazo si twebwe, ni uburyo ibintu bigezwa mu gihugu no guhenda kw’ibikoresho byo gutwara.”
Icyo Leta ivuga ku kwiyongera kw’ibiciro
Banki Nkuru y’u Rwanda (BNR) mu itangazo ryayo ryo muri Mata 2025 yemeje ko hari izamuka ry’igipimo cy’izamuka ry’ibiciro (inflation) rigeze kuri 7.3%, rikaba riri hejuru y’igipimo kigenderwaho cy’icyifuzo cya 5%. Ubuyobozi bw’iyi banki buvuga ko impamvu nyamukuru ari iz’amahanga, nk’intambara mu bice bitanga ibikomoka kuri peteroli, ndetse n’ihindagurika ry’ikirere ryagize ingaruka ku musaruro w’ubuhinzi.
Minisitiri w’Ubucuruzi n’Inganda, Dr. Jean Chrysostome Ngabitsinze, yagize ati:
“Guverinoma iri gukora ibishoboka byose mu kugabanya izamuka ry’ibiciro, harimo kugabanya imisoro ku bicuruzwa bimwe by’ibanze, no gushyiraho uburyo bwo kwinjiza ibiribwa byinshi mu gihugu igihe habayeho izamuka ry’ibiciro.”
Ingaruka ku baturage n’isoko ry’imbere mu gihugu
Kwiyongera kw’ibiciro bifite ingaruka ku buzima bwa buri munsi bw’abaturage, cyane cyane ku miryango iciriritse. Abaguzi bavuga ko bagabanyije ingano y’ibyo bahaha, abandi batangiye kwishyira hamwe mu matsinda yo kugura ibicuruzwa byinshi ku giciro gito.
Ihuriro ry’abaguzi (Rwanda Consumer Rights Protection Organization) rihamya ko iri zamuka rikabije ry’ibiciro rishobora guteza ikibazo cy’imirire mibi n’ubukene bushingiye ku ifaranga, kuko amafaranga y’umushahara cyangwa y’igihembo atagihaza nk’uko byahoze.
Abasesenguzi: Ni iki cyakorwa?
Abasesenguzi mu bukungu bemeza ko kugira ngo ibiciro bihame, hakenewe ingamba zifatika zirimo:
- Gushora mu buhinzi bugezweho bwongera umusaruro.
- Gutunganya uburyo bwo kugenzura uburyo ibicuruzwa bikwirakwizwa mu gihugu.
- Guteza imbere inganda z’imbere mu gihugu.
Ijwi ry’abaturage rirasaba ibisubizo birambye
Ihindagurika ry’ibiciro si ikibazo gishingiye gusa ku Rwanda; ni ikibazo cy’isi hose, ariko kuri bamwe, ni ubuzima bwabo bwa buri munsi bushingiye ku bushobozi bwo guhaha igikoma cyangwa guteka ifunguro ryujuje intungamubiri. Ibihe birasaba ubufatanye hagati ya Leta, abacuruzi, n’abaguzi kugira ngo isoko ribe aho buri wese ashobora kubona iby’ibanze mu buryo buhendutse kandi burambye.

