Politiki

U Rwanda mu biganiro na Leta Zunze Ubumwe za Amerika ku kwakira abimukira

Yanditswe na: J. Christian IHIRWE
Kigali, 5 Gicurasi 2025

Guverinoma y’u Rwanda yemeje ko iri mu biganiro n’igihugu cy’igihangange ku Isi, Leta Zunze Ubumwe za Amerika, bigamije kwakira abimukira binjiye muri Amerika mu buryo bunyuranyije n’amategeko. Ni icyemezo gikomeje gutera impaka ndetse no gushimwa bitewe n’aho umuntu ahagaze, ariko kigaragaza isura nshya u Rwanda rushaka kwiyubakamo ku rwego mpuzamahanga—nk’igihugu cyemera kwigomwa no gufata iya mbere mu bibazo byugarije Isi.

Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga yemeje ibiganiro

Mu kiganiro cyatambutse kuri Televiziyo y’Igihugu (RBA) kuri iki cyumweru, tariki ya 4 Gicurasi 2025, Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane, Bwana Olivier Nduhungirehe, yemeje ko ibiganiro na Amerika biriho koko kandi ko bigamije gukemura ikibazo cy’abimukira batagira aho berekeza.

Yagize ati:

“Turi mu biganiro na Amerika. Ntabwo birarangira ku buryo twavuga ngo bizagenda gute, ariko ibiganiro birahari kandi bizagenda bitangazwa uko intambwe izagenda iterwa.”

Minisitiri yibukije ko u Rwanda atari ubwa mbere rugaragaje ubushake bwo kwakira abimukira. Yavuze ko mbere rwakiriye abari mu kaga muri Libya ndetse rukanasinyana amasezerano n’u Bwongereza ku bijyanye no kwakira abimukira bari babayeho mu buryo butemewe n’amategeko.

Aho ibi biganiro bivuye

Ibi biganiro bije nyuma y’uko Perezida Donald Trump yongeye gutsindira amatora y’Umukuru w’Igihugu mu kwezi k’Ugushyingo 2024, ashyira imbere gahunda yo kugabanya abimukira binjira muri Amerika mu buryo bwa magendu. Leta ya Trump yahise itangaza umugambi wo gukorana n’ibihugu byo hanze y’u Burayi, birimo u Rwanda, ngo byakire abimukira by’igihe gito mu gihe hakigwa ku kibazo cyabo.

Amerika yateganyije gusubiza nibura abimukira 30,000 buri kwezi binjiye banyuze ku mupaka wa Mexique. Muri bo, bamwe bashobora koherezwa mu Rwanda igihe ibiganiro byaba birangiye neza.

U Rwanda: Umuco wo kwakira, si politiki nshya

U Rwanda nsi rushyashya muri ibi bikorwa. Mu 2019, rwasinyanye amasezerano n’ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku mpunzi (UNHCR), agamije kwakira abimukira bavuye muri Libya. Bamaze kwakirwa mu byiciro birenga 20, kandi bakiriwe mu buryo bwubahiriza uburenganzira bwa muntu.

Kugeza ubu, u Rwanda rucumbikiye impunzi n’abimukira barenga ibihumbi 135, baturutse mu bihugu birimo Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, u Burundi, Sudani y’Epfo, Somalia n’ahandi.

Minisitiri Nduhungirehe ashimangira ko ibyo bikorwa bishingiye ku mateka y’u Rwanda bwite:

“Dushingiye ku mateka yacu nk’igihugu cyakiriye ubuhungiro, twiyemeje gukomeza gufungurira amarembo ababuze aho berekeza, ariko tugakora ibyo byose mu buryo buboneye, bwubahirije amategeko n’amahame mpuzamahanga.”

Icyo abaturage bavuga: Impungenge n’icyizere

Abaturage batandukanye bagize icyo bavuga kuri iyi gahunda. Hari abayibonamo ishema, ariko abandi bakayibonamo impungenge.

Umutesi Diane, umunyeshuri muri Kaminuza ya Rwanda ishami rya Huye, yagize ati:

“Ni igikorwa cyiza cyo gufasha abari mu kaga. Ariko nanone u Rwanda rugomba no kubanza kureba uko abaturage barwo babayeho kugira ngo ntihagire uwumva ko aba bimukira bahabwa amahirwe kurusha abenegihugu.”

Kayitare Jean Paul, umuturage wo mu Karere ka Bugesera, we yagize ati:

“Twabaye impunzi imyaka myinshi. Kuba dufunguriye abandi amarembo ni ikimenyetso cy’ubuntu twaziranyeho. Icyakora Leta ikwiye gukorana ubushishozi kugira ngo ibyo bikorwa bitazahungabanya umutekano cyangwa ubukungu bw’igihugu.”

Ibiganiro na Leta Zunze Ubumwe za Amerika ku bijyanye no kwakira abimukira bavuye muri icyo gihugu bishobora guhindura isura y’u Rwanda ku rwego mpuzamahanga. U Rwanda rushaka kugaragara nk’igihugu cy’indashyikirwa mu guharanira amahoro, ubufatanye n’impinduka zishingiye ku bumuntu.

Icyakora, hari isomo rikomeye: mu gihe cyose ibi bikorwa bishingira ku ndangagaciro z’ubumuntu, bigomba gukorwa hatibagiranye inyungu, imibereho n’umutekano w’Abatuye igihugu ubwabo.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *